TAKAS VEYA BAĞLI MUAMELE YOLUYLA YAPILACAK
İHRACATA İLİŞKİN TEBLİĞ
(TEBLİĞ NO: İHRACAT 2006/4)
Dayanak
MADDE 1 – (1) 22/12/1995 tarihli ve 95/7623 sayılı İhracat Rejimi Kararı'nın 3 üncü maddesinin (d) bendine istinaden, takas veya bağlı muamele yoluyla yapılacak ihracatın usul ve esasları aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.
Uygulama
MADDE 2 – (1) Takas veya bağlı muamele taleplerine ilişkin başvurular, ithalatçı ile yapılan sözleşmenin aslı ve yeminli tercüman tarafından yapılan Türkçe çevirisi ve ekteki "Takas veya Bağlı Muamele Başvuru Formu" ile birlikte İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine yapılır.
(2) Takas veya bağlı muamele sözleşmesinin; ithal ve ihraç edilecek malın cinsi, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (G.T.İ.P), miktarı, birim fiyatı, toplam değeri ve sözleşme süresini içermesi gereklidir.
(3) Takas veya bağlı muamele yoluyla ihracat izni verilmiş ihracat işlemlerine ilişkin izin yazısının 30 (otuz) gün içinde gümrük idarelerine sunulması gerekmektedir.
Uygulanan mevzuat ve vergiler
MADDE 3 – (1) Takas veya bağlı muamele iznini müteakiben işlemler, yürürlükteki ithalat ve ihracat rejimleri çerçevesinde yürütülür.
(2) İhracat ve ithalat işlemleri, ihracat ve ithalatta alınan her türlü gümrük, vergi, resim ve harçlar ile fonlara tabi olarak yapılır. İhracatın desteklenmesine ilişkin mevzuat ile takas veya bağlı muamele konusu mal ve nakit ödemelerine ilişkin diğer mevzuat hükümleri saklıdır.
Ödeme şekilleri ve banka işlemleri
MADDE 4 – (1) İhraç veya ithal edilen mal veya hizmet bedelinin, kısmen veya tamamen mal, hizmet veya döviz ile ödenmesi mümkündür.
(2) Takas veya bağlı muamele konusu ihracat ve ithalat bedellerinin mahsup ve transfer işlemleri, Kambiyo Mevzuatı çerçevesinde işleme aracılık eden bankalarca sonuçlandırılır. Ancak, takas veya bağlı muameleye konu karşılıklı ödeme yükümlülüklerinin eşit olması esastır.
(3) Takas veya bağlı muamele konusu işlemlerin tek bir aracı banka tarafından yapılması esastır. Ancak, takas veya bağlı muamele izni verildikten sonra ihracat ve ithalat işlemleri başlamamış ise, İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine bildirilmek suretiyle aracı banka değişikliği yapılabilir.
İzin süreleri
MADDE 5 – (1) Takas veya bağlı muamele izinlerinin süresi, 6 (altı) ayı aşmamak kaydıyla firmanın ibraz ettiği sözleşmede yer alan süre kadardır. Süre bitiminden önce başvurmak kaydıyla İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği tarafından toplam 3 (üç) yıla kadar ek süre verilebilir. 3 (üç) yılı aşan süre uzatım talepleri, ithalat taahhüdünde noksanlık bulunması halinde Gümrük Müsteşarlığı'nın (Gümrükler Genel Müdürlüğü) görüşü alınarak Dış Ticaret Müsteşarlığı'nca (İhracat Genel Müdürlüğü), ihracat taahhüdünde ise Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın (İhracat Genel Müdürlüğü) görüşü alınarak İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince sonuçlandırılır.
Değişiklik talepleri ve yetkili mercii
MADDE 6 – (1) Sözleşmede yer alan hususlardaki değişiklik talepleri, akit tarafların yazılı mutabakatı olması şartıyla, İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği tarafından sonuçlandırılır.
Yetki
MADDE 7 – (1) Yukarıda belirtilenler dışında kalan hususlar, Dış Ticaret Müsteşarlığının (İhracat Genel Müdürlüğü) uygun görüşü alınmak suretiyle, İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği tarafından sonuçlandırılır.
Yürürlükten kaldırılan tebliğ
MADDE 8 – (1) 6/1/1996 tarihli ve 22515 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bağlı Muamele veya Takas Yoluyla Yapılacak İhracata İlişkin (İhracat 96/3 sayılı) Tebliğ, ek ve değişiklikleriyle birlikte, bu Tebliğ'in yürürlüğe girdiği tarih itibariyle yürürlükten kaldırılmıştır.
Lehe hükümler
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin yürürlüğe girmesinden önce başlamış işlemlere, lehte olmaları kaydıyla yürürlükten kaldırılan mevzuat hükümleri uygulanır.
Yürürlük
MADDE 9 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 10 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakan yürütür.
EK
TAKAS VEYA BAĞLI MUAMELE BAŞVURU FORMU
1- İhracatçı Firmanın;
a) Unvanı :
b) Adresi :
c) Telefon No :
d) Telefaks No :
e) Vergi No :
2- İthalatçı Firmanın;
a) Unvanı :
b) Adresi :
c) Telefon No :
d) Telefaks No :
3- İhraç Edilecek Malın;
a) Cinsi :
b) G.T.İ.P. :
c) Miktarı :
d) Birim Değeri :
e) FOB Değeri :
f) ClF Değeri :
4- İthal Edilecek Malın;
a) Cinsi :
b) G.T.İ.P. :
c) Miktarı :
d) Birim Değeri :
e) FOB Değeri :
f) ClF Değeri :
5- İhraç ve İthal Edilecek Malın Değerlerinin Farklı Olması Halinde Aradaki Farkın Ne Şekilde Ödeneceği
a) Hizmet ( )
b) Döviz ( )
6- Sözleşme Süresi :
7- Aracı Banka :
8- Giriş Gümrüğü :
9- Çıkış Gümrüğü :
10- Kambiyo Müdürlüğü :
Firma
(Kaşe ve İmza
Bağlı Muamele Yoluyla İhracat Nasıl Yapılır?
Bağlı muamele ve takas, ihraç veya ithal edilen mal, hizmet veya teknoloji transferi bedelinin; kısmen veya tamamen mal, hizmet, teknoloji transferi veya kısmen döviz ile karşılanmasını ifade etmektedir.
Bu işlem iki ülke arasında yapılıyor ise takas, ikiden fazla taraf söz konusu ise bağlı muamele olarak adlandırılmaktadır.
Bu ticaret şekli daha çok finansman zorluklarının yaşandığı ülkelere yönelik ihracatlarda gündeme gelmektedir.
Bağlı muamele kapsamındaki ihracat ve ithalat işlemleri, ihracat ve ithalatta alınan her türlü vergi, resim ve harçlar ile fonlara tabi olarak yapılmaktadır.
İhracatın desteklenmesine ilişkin mevzuat ile bağlı muamele veya takas konusu mal ve nakit ödemelerine ilişkin diğer mevzuat hükümleri saklıdır.
İthalat ve ihracat işlemleri, hesapların izlenmesi ve işlemlerin takibi bakımından tek bir aracı banka tarafından yürütülmesi esastır.
Bağlı Muamele ve takas konusu ihracat ve ithalat bedellerine ilişkin kapatma işlemleri, kambiyo mevzuatı hükümleri çerçevesinde işleme aracılık eden bankalar tarafından sonuçlandırılır.
Bağlı muamele veya takas talepleri, yabancı firma veya firmalar ile yapılan bağlı muamele veya takas anlaşması ve “Bağlı Muamele veya Takas Başvuru Formu”ndan altı nüsha eklenmek suretiyle bir müracaat yazısı ile birlikte üye olunan veya bulunulan bölgedeki ihracatçı birliklerine yapılmaktadır.
Bağlı muamele veya takas anlaşmasının; ithal ve ihraç edilecek malların cinsi, standardı, kalitesi, teslim şekli, teslim yeri, birim ithal ve ihraç fiyatları, değer tutarları ve anlaşmanın geçerlilik süresini içermesi gereklidir.
Bağlı muamele veya takas konusu karşılıklı ödemelerin mal veya kısmen nakit ve/veya ölçülebilir olması kaydıyla hizmet ile ödenebilmektedir.
Bağlı muamele veya takas izinlerinin süresi, 6 ayı aşmamak kaydıyla firmanın yaptığı anlaşmada yer alan süre kadardır. Bu süre, bitiminden önce başvurmak kaydıyla izni veren merci tarafından iki yıla kadar uzatılabilir.
Types of Countertrade
There are five main variants of countertrade:
Barter: Exchange of goods or services directly for other goods or services without the use of money as means of purchase or payment.
Switch trading: Practice in which one company sells to another its obligation to make a purchase in a given country.
Counter purchase :
Buyback occurs when a firm builds a plant in a country - or supplies technology, equipment, training, or other services to the country - and agrees to take a certain percentage of the plant's output as partial payment for the contract.
Offset : Agreement that a company will offset a hard - currency purchase of an unspecified product from that nation in the future.
Agreement by one nation to buy a product from another subject to the purchase of some or all of the components and raw materials from the buyer of the finished product, or the assembly of such product in the buyer nation.
Dış Ticarette Ödeme Şekilleri
18/4/2008Uluslararası ticaret iş dünyasına yeni açılımlar sağlamakta ama bir yandan da, ülkeler farklı hukuk sistemlerine ve farklı mevzuata sahip oldüklarından, birbirlerini yeterince tanımayan ve güven duymayan ticaretle uğraşan taraflar açısından riskler yaratmaktadır.
İhracatçılarla ithalatçıların karşılaştıkları ikilem; makul bir risk düzeyinde uluslararası ticarete nasıl dahil olacaklarıdır.
İhracatçı ve İthalatçı açısından temel riskler nelerdir?
İTHALATÇI: Malların zamanında ve sipariş edildiği şekilde yüklenmemesi
İHRACATÇI: Ödemenin yapılmaması
İthalatçı ve ihracatçı için çeşitli düzeyde risk üstlenecekleri ödeme şekilleri şunlardır:
Akreditifli Ödeme
Alıcının (amir) talep ve talimatına dayanarak bir bankanın (amir banka), belirli bir tutara kadar ve belirli bir vade içinde, akreditifte öngörülen şartlara uygun belgelerin ibrazı karşılığında satıcıya (lehdar) ödeme yapacağını taahhüt etmesidir.
Akreditif ile, uluslararası ticari faaliyetler bankalar tarafından düzenlenmiş, taraflar için bir çeşit güvence unsuru sağlanmış, akreditif koşulları yerine getirildiğinde ödeme garantilenmiş ve ödeme belgelere dayandırılmış olmaktadır.
Akreditifli işlemler Milletlerarası Ticaret Odası'nın 500 sayılı "Vesikalı Krediler İçin Yeknesak Teamüller ve Uygulamalar" isimli broşürüne tabidir. Söz konusu broşür, akreditifte aksi belirtilmemiş ise, tüm taraflar için bağlayıcıdır.
Akreditifte bankalarca mallar değil, belgeler göz önünde bulundurularak işlem yapılır.
Akreditif;
- Dönülemez/teyitli
- Dönülemez/teyitsiz
veya
- Dönülebilir/teyitsiz
olabilir.
Akreditifler, vesaik (belgeler) ibrazında ödeme, vadeli (ertelenmiş) ödeme, kabul veya iştira yollarından biri ile kullanılacak (ödenecek) şekilde açılabilir.
Akreditifin açılması satış sözleşmesi ile kararlaştırılır. Bu satış sözleşmesinin hükümlerini yerine getirmek üzere ithalatçı, kendi bankasına (amir banka) akreditif açma teklifinde bulunur. Akreditif bu banka tarafından açılarak ihracatçının ülkesindeki bir bankaya gönderilir. İhracatçının bankası akreditifin açıldığını ihracatçıya ihbar eder. Bunun üzerine ihracatçı malı yükler ve akreditif uyarınca ibraz etmesi gereken belgeleri de (vesaik) akreditife aracılık eden bankası aracığıyla, ithalatçının bankasına gönderir. İbraz ettiği belgelerin akreditif şartlarına uygun olması durumunda ihracatçıya ödeme bankaca yapılır. İthalatçının bankası mal bedelini ithalatçıdan tahsil ederek, malları gümrükten çekmesi için belgeleri teslim eder
Akreditifin ihracatçı açısından sağladığı fayda
Ödemenin güvence altına alınması
- Akreditif, akreditifi açan banka ile ihracatçı arasında yapılan bir sözleşmedir.
- İhracatçı ödeme için ithalatçıya bağlı değildir.
- Ödeme, ithalatçıdan değil bankadan sağlanacaktır.
Akreditifin İthalatçı açısından sağladığı fayda
Yüklemenin yapıldığını gösteren uygun belgelerin ibrazı
- Akreditifi açan banka ödemeyi, ihracatçının yüklemeyi zamanında ve akreditif koşullarına uygun şekilde yaptığını kanıtlayan belgelerin ibrazı halinde yapar.
Vesaik Mukabili Ödeme
Tahsil, ihracatçının sattığı malların bedelini ithalatçıdan alabilmek için bir bankanın hizmetlerinden yararlanması demektir. Vesaik mukabili ödeme şeklinde, ihracatçı malları yükledikten sonra, ülkesindeki bir banka veya ithalatçının ülkesinde bulunan temsilcisi aracılığıyla, sevk belgelerini ithalatçının ülkesindeki bankaya tahsil talimatı ekinde gönderir ve karşılığının ödenmesinden veya düzenlediği poliçenin ithalatçı tarafından kabulünden sonra ithalatçıya teslim edilmesini ister. İthalatçının bankası, ithalatçı ödemeyi yapmadan, poliçeli işlemlerde ise, poliçeyi kabul etmeden, malı gümrükten çekebilmesi için gerekli olan belgeleri (sevk belgesi, fatura vb) teslim etmez.
Tahsil işleminde bankalar ihracatçıya karşı herhangi bir ödeme taahhüdü altına girmezler.
Tahsil işlemleri Milletlerarası Ticaret Odası'nın 522 sayılı "Tahsiller için Yeknesak Kurallar" isimli broşürüne tabidir.
Mal veya hizmetinin karşılığını tahsil işlemi bazında tahsil etmeye karar veren bir ihracatçı , derecesi ne olursa olsun bir riske giriyor demektir. Çünkü malının sevkini veya hizmetin yapılmasını, parasının ödeneceğini güvence altına almadan önce gerçekleştirmektedir. Bu nedenle tahsil işleminde ihracatçının;
- ithalatçıya karşı güveninin tam olması,
- ithalatçının ödeme gücü hakkında kuşkusunun bulunmaması,
- malın ithal edildiği ülkedeki siyasi, ekonomik ve hukuki şartların dengeli olması
gerekmektedir.
Mal Mukabili Ödeme
Mal mukabili ödeme, ithalatçının satın aldığı malın bedelini, o malın satış sözleşmesinde gösterilen varış yerine gelmesi ve teslim alınmasından sonra ödemesidir.
Bu ödeme şeklinde ihracatçı malları alıcı adına sevk ettikten sonra, malı temsil eden belgeleri ithalatçıya, ya doğrudan ya da bedelsiz teslim koşuluyla banka aracılığıyla gönderir. İthalatçı malları gümrükten çektikten sonra mal bedelini öder. Bu ödeme şeklinde, ithalatçı, ödeme yapmadan malları gümrükten çekeceği ve kontrol imkanı bulacağı için avantajlıdır. ihracatçı ise, ithalatçının mal bedelini ödememesi riski ile karşı karşıyadır. Mal bedelinin ödenmesinin güvence altına alınması, ihracatçının ithalatçı üzerine çekeceği poliçenin ithalatçı tarafından kabul edilmesini takiben bankanın aval vermesi ile sağlanabilir.
Peşin Ödeme
Peşin ödeme, ithalatçının mal bedelini kendi bankası aracılığıyla ihracatçıya ödemesi, ihracatçının da bedelini tahsil ettiği malı sonradan ithalatçıya göndermesi suretiyle gerçekleşir. Burada ithalatçının ihracatçıya tanıdığı bir kredi söz konusudur.
Bu ödeme şeklinde, malın ihracatçısı tamamen güvende olduğu halde ithalatçı riskle karşı karşıyadır. İhracatçı malları göndermez veya gönderdiği mallar siparişe uygun bulunmazsa ithalatçı güç durumda kalıp, zarara uğrayabilir. Bu nedenle alıcının satıcıya güven duyması şarttır.
EX WORKS (EXW) İsmi belirtilen işyerinde teslim
"Ex works" satıcının malları işletmesinde (fabrika,depo, atölye, antrepo v.s.) alıcı emrine hazır tutmakla teslim yükümlülüğünü yerine getirdiği anlamındadır. Satıcı, aksi kararlaştırılmadıkça malın alıcı tarafından sağlanan bir araca yüklenmesinden yada malların ihraç gümrüğünden geçirilmesinden sorumlu değildir. Alıcı bu noktadan itibaren varış yerine değin , malın taşınması ile ilgili tüm gider ve risklerin yükümlülüğünü taşır. Bu terim tüm satış şekilleri içinde satıcı için en az yükümlülüğü ihtiva eden bir satış şeklidir. Teslimden sonraki tüm masraf ve rizikolar alıcıya aittir. Diğer bir deyimle, eğer aksine bir hüküm bulunmuyorsa, satıcı, malları alıcı tarafından sağlanan araca yüklemek ya da gümrük işlemlerini yerine getirmek zorunda değildir.
Bu teslim şeklinde sözleşmede belirtilen satış bedeline yalnızca ambalajlanmış mal bedeli dahildir. Yani teslim tarihinden itibaren her türlü nakliye, yükleme, boşaltma ve sigorta masrafları alıcı tarafından ödenmektedir.
- İhracatçı sorumluluğu: Malları hazırlar
- İthalatçı sorumluluğu: Nakliye ve Sigorta
TAŞIYICIYA TESLİM / FREE CARRIER (FCA) Taşımacıya teslim, adı belirtilen yerde
Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü, malların ihraç gümrüğünden geçirilip, alıcı tarafından belirlenen taşıyıcıya, belirlenen yer yada noktada teslimi ile son bulur.
Eğer alıcı tarafından kesin bir teslim yeri belirtilmemişse, satıcı taşıyanın
malları teslim alacağı yer civarında bir yer belirleyebilir. Ticari uygulamalar taşıyıcı ile sözleşme yapılabilmesi için satısının yardımını gerektirirse (Örneğin demir ve hava yolu taşımacılığında) satıcı riziko ve masraflar alıcıya ait olmak üzere hareket edebilir. Navlun, Riziko ve tüm masraflar Alıcıya aittir.
- İhracatçı sorumluluğu: Malları ilk taşıyıcıya yükler
- İthalatçı sorumluluğu: Nakliye ve Sigorta
TAŞIMA ÜCRETİ ÖDENMİŞ OLARAK TESLİM / CARRIAGE PAID TO (CPT) Adı belirtilen varış yerine kadar navlunu ödenmiş olarak teslim
Bu terim satıcının, malın kararlaştırılan varış yerine kadar taşınması için gerekli navlunu ödediği anlamına gelir. Malın yitik ve hasarına ait rizikolarla birlikte taşıyıcıya teslimden itibaren doğabilecek ek masraflar, malların taşıyıcının nezaretine verilmesinden itibaren satıcıdan alıcıya geçer.
Taşıyıcı bir taşıma sözleşmesinde demir, kara, deniz, hava, içsu taşımacılığı yada bunların birleşmesi sonucu ortaya çıkan taşımacılık işlemini üstlenen kimsedir.
Satıcı, alıcıya malın sigortalanması amacıyla gerekli bilgileri iletecektir. Alıcının sorumluluğu ise, masraflar kendisine ait olmak üzere gerekli ithal iznini veya yetki belgelerini almaktır.
CFR deniz, CPT ise kara ve diğer taşıma şekillerinde kullanılır.
- İhracatçı sorumluluğu: Malları varış yerine kadar taşır
- İthalatçı sorumluluğu: Sigorta
TAŞIMA ÜCRETİ ve SİGORTA ÖDENMİŞ OLARAK TESLİM / CARRIAGE AND INSURANCE PAID TO (CIP) Adı belirtilen varış yerine kadar navlun ve sigorta primi ödenmiş olarak teslim
Bu terim ile satıcı CPT'deki yükümlülüklerine aynen sahiptir. Ancak ek olarak malların taşınması sırasında yitik veya hasar rizikosuna karşı kargo sigortası temin etmek durumundadır. Taşıma ve sigorta bedeli ödenmiş olarak teslim terimi, satıcının CFR terimi ile aynı yükümlülükleri taşıdığı, ancak bunlara ek olarak, malın taşınması anında kayıp ve/ya hasar riskine karşı alıcıya yük sigortası sağlama zorunda olduğu durumu anlatır. Satıcı, sigorta sözleşmesini akdeder ve sigorta primini öder. Alıcının diğer sorumlulukları CFR teslim şeklindeki gibidir.. CIF deniz taşımasında, CIP ise kara ve diğer taşımacılıkta kullanılır
Satıcı sigorta sözleşmesini yapar ve sigorta primini öder .
- İhracatçı sorumluluğu: Malları varış yerine kadar taşır, sigorta
- İthalatçı sorumluluğu: Gümrükleme
SINIRDA TESLİM / DELIVERED AT FRONTIER (DAF) Sınırda adı belirtilen yerde teslim
Bu terim satıcının teslim yükümlülüğünün, malların ihraç için gümrükten geçirilip, sınırda belirlenen yer yada noktada ancak bitişik ülkenin gümrük sınırndan önce emre hazır tutulmasıyla sona ermesini ifade eder.
Sınır terimi , ihraç ülkesinin sınırı da dahil olmak üzere herhangi bir sınır için kullanılabilir. Dolayısıyla, terimin içinde sözkonusu sınırın her zaman nokta ya da yer belirtilerek kesin şekilde tanımlanmış olması hayati olarak önem taşımaktadır.
- İhracatçı sorumluluğu: Malları sınırakadar taşır
- İthalatçı sorumluluğu: Gümrükleme, İç nakliye
GÜMRÜK RESMİ ÖDENMEMİŞ OLARAK TESLİM / DELIVERED DUTY UNPAID (DDU) Adı belirtilen varış yerinde gümrük vergisi ödenmeden teslim
Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü, malların ithal ülkesinde, belirlenen yerde emre hazır tutulması ile sona erer. Satıcı, malların o noktaya kadar taşınması ve gümrük formalitelerinin yerine getirilmesi ile ilgili riziko ve giderleri üstlenmek durumundadır (İthalat için ödenmesi gereken vergi resim ve harçlar hariç).
Alıcı malların zamanında ithal için gümrükten çekilmemesinden kaynaklanan ek gider ve rizikoları üstlenmek durumundadır.
Eğer taraflar satıcının gümrük formalitelerini yerine getirip bundan doğabilecek gider ve rizikoları üstlenmesini istiyorlarsa bunu, bu etkiyi yaratacak sözcükler ekleyerek kesinleştirmelidirler.
Eğer taraflar satıcının yükümlülüklerine malların ithali için gerekli bazı giderleri eklemek istiyorlarsa (KDV gibi) bunu, bu etkiyi yaratacak sözcükler ekliyerek kesinleştirmelidirler. Bu terim taşıma şeklinden bağımsız olarak kullanılabilir.
İhracatçı sorumluluğu: Rıhtımda gümrük ödenmeden teslim
İthalatçı sorumluluğu: Gümrükleme-İç nakliye
GEMİ DOĞRULTUSUNDA TESLİM / FREE ALONGSIDE SHIP (FAS) İsmi belirtilen yükleme limanında gemi yanında teslim
Bu terim Deniz taşımacılığında kullanılır. Bu terim ile satıcının teslim
yükümlülüğü, belirlenen limanda malların gemi doğrultusunda rıhtım veya mavnaya konmasıyla sona erer. Bu da, bu andan itibaren, malla ilgili tüm gider, yitik veya hasar rizikolarının alıcı tarafından üstlenilmesi anlamındadır. Malın yükleme, boşaltma , nakliye ve sigorta masrafları alıcı tarafından ödenir. FAS'da sözleşmede belirtilen satış bedeline hem mal bedeli, hem de rıhtıma kadar yapılan nakliye ücreti dahildir.
Bu terim, alıcının ihraç için malları gümrükten çekmesi gerektiğini belirtir.
Alıcı doğrudan yada dolaylı olarak ihraç işlemlerini yerine getirmeyecekse kullanılmamalıdır.
- İhracatçı sorumluluğu: Malları limana bırakır
- İthalatçı sorumluluğu: Nakliye ve Sigorta
GEMİ BORDASINDA TESLİM / FREE ON BOARD (FOB) İsmi belirtilen Gemi güvertesinde teslim- yalnız uluslararası limanlar için
Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü belirlenen yükleme limanında mallar gemi küpeştesini açtığı andan itibaren yerine getirilmiş olur. Mallarla ilgili tüm gider (navlun) yitik veya hasar rizikoları bu noktadan itibaren alıcı tarafından üstlenilir. Eğer gemi küpeştesi pratikte birşey ifade etmiyorsa (örneğin roll-on/roll-off veya konteyner taşımacılığında olduğu gibi) FCA teriminin kulanılması daha doğru olur.
Satıcı, malların yüklendiğini tüm detayları ile birlikte alıcıya bildirmelidir. Alıcının sorumluluğu ise, belirtilen yükleme limanından taşınması için, masraflar kendisine ait olmak üzere taşıma sözleşmesi akdetmek ve malın gemide teslim edildiği andan itibaren; malın varış noktasına ulaşıncaya kadar geçen süre içerisinde mala ilişkin her türlü kayıp ve hasarı üstlenmektir.
- İhracatçı sorumluluğu: Malları gemi küpeştesine
- İthalatçı sorumluluğu: Nakliye ve Sigorta
MAL BEDELİ veya NAVLUN / COST AND FREIGHT( CFR) Adı belirtilen varış limanında navlun ödenmiş olarak teslim(MAL+NAVLUN)
Bu terim ile satıcı belirlenen varış limanına malı gönderebilmek için gerekli tüm giderleri ve navlunu ödemek zorundadır. Ancak malla ilgili yitik bir hasar rizikoları ile giderlerde görülebilecek artış, yükleme limanında malların gemi küpeştesini geçmesi anından itibaren satıcıdan alıcıya devredilmiş olur.
CFR terimi satıcının ihraç için malları gümrükten geçirmesi gerektiğini belirtir.
- İhracatçı sorumluluğu: Malları varış limanına kadar taşır
- İthalatçı sorumluluğu: Sigorta
MAL BEDELİ, SİGORTA ve NAVLUN / COST, INSURANCE AND FREIGHT (CIF) Adı belirtilen varış limanında navlun ve sigorta primi ödenmiş olarak teslim
Bu terim ile satıcı CFR'deki yükümlülüklerine aynen sahiptir. Ancak ek olarak, malların taşınması sırasında yitik veya hasar rizikosuna karşı deniz sigortası temin etmek durumundadır. Satıcı sigorta sözleşmesini yapar ve sigorta primini öder. Alıcı bu terim ile satıcının sigortada sadece minimum kuvertür temin etme yükümlülüğü bulunduğunu bilmelidir. Sigorta ettirilen değerin sözleşme tutarının %10 fazlası ile olması gerekir.
Bu terim satıcının ihraç için malları gümrükten geçirmesi gerektiğini belirtir. Bu terim sadece deniz ve iç su taşımacılığında kullanılır. Eğer gemi küpeştesi pratikte birşey ifade etmiyorsa CIP terimini kullanmak daha uygun olur.
RIHTIMDA TESLİM / DELIVERED EX QUAY(Duty Paid) (DEQ) Adı belirtilen varış limanında Gümrük Vergisi ödenmiş olarak rıhtımda teslim)
Rıhtımda teslim terimi, sadece Deniz taşımacılığında veya çok vasıtalı taşıma ile varma limanında gemiden rıhtıma boşaltılmakla teslim edilecekse kullanılır.
Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü, malları belirlenen varış limanında ithal gümrüğünden geçirilmiş olarak, rıhtım üzerinde alıcı emrine hazır tutmakla sona erer.
Satıcı, malların o noktaya kadar taşınmasıyla ilgili vergi, resim ve diğer harçlarda dahil olmak üzere tüm riziko ve giderleri üstlenir.
Bu terim satıcı dolaylı ya da dolaysız yoldan ithal lisansi sağlayamayacaksa kullanılmamalıdır. Eğer taraflar malların alıcı tarafından gümrükten geçirilmesi ve gümrük vergilerinin ödenmesini istiyorlarsa "duty paid" yerine "duty unpaid" terimini kullanmalıdır. Eğer taraflar satıcının yükümlülükleri arasından malların ithali için ödenecek bir takım giderleri çıkarmak istiyorlarsa (KDV gibi) bunu, bu etkiyi yaratacak sözcükler ekleyerek kesinleştirmelidirler.
- İhracatçı sorumluluğu: Rıhtımda gümrük ödenerek teslim
- İthalatçı sorumluluğu: Gümrükleme-İç nakliye
GEMİDE TESLİM / DELIVERED EX SHIP (DES) Adı belirtilen varış limanında gemi güvertesinde teslim
Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü, malı belirlenen varış limanında, gemi bordasında, ithal gümrüğünden geçirmeden alıcının emrine hazır tutmakla sona erer. Satıcı, malların belirlenen varış limanına getirilmesi için gereken tüm gider ve rizikoları üstlenir. Bu yere kadar olan bütün risk ve masraflar satıcıya aittir. Bu terim sadece deniz veya içsu taşımacılığı için kullanılabilir.
- İhracatçı sorumluluğu: Malları varış yerinde gemide teslim
- İthalatçı sorumluluğu: İndirme - Gümrükleme-İç nakliye
"Incoterms 2000"de, ticari terimler, anlama kolaylığı yönünden, birbirinden temelde farklılık gösteren dört kategoriye ayrılmıştır.
1. Grup E (Çıkış):
Malların alıcıya, satıcının kendi kuruluşunda sunulması durumudur. "E" teriminde, satıcının yükümlüğü en az seviyede olup, satıcı, malları kararlaştırılan yerde, genellikle kendi iş yerinde alıcının tasarrufuna bırakır. Bununla birlikte, uygulamada satıcı çoğu kez alıcının malları kendi araçlarına yüklemesine yardımcı olmaktadır (Kod: EXW).
2. Grup F (Ana taşıma ücreti ödenmemiş olarak):
Satıcıdan mallarını, alıcı tarafından tespit ve tayin edilen bir taşıyıcıya teslim edilmesi istenir. "F" grubu terimlerinde, mallar, satıcı tarafından alıcının talimatı doğrultusunda taşınmaya hazır olarak teslim edilmelidir. Çünkü, taşıyıcıyı belirleyip taşıma sözleşmesini yapacak olan, alıcıdır. Bu nedenle, malların satıcı tarafından taşıyıcıya teslim edileceğinin ticari terim kapsamında ayrıca kesin olarak belirtilmesi gerekmez (Kodlar: FCA, FAS ve FOB).
3. Grup C (Ana taşıma ücreti ödenmiş olarak):
Satıcı, taşıma işlemi için kendisi sözleşme yapmasına rağmen, malların kaybolması, zarar görmesi riskini, malların yüklenmesi ve yola çıkmasından sonra meydana gelebilecek olayların yaratacağı ek masrafları kendisi üstlenmez. "C" grubu terimlerinde satıcı, yaygın olarak kullanılan usuller çerçevesinde ve masrafı kendisine ait olmak üzere "taşıma sözleşmesi" yapmak durumundadır. Bu nedenle, satıcının taşıma masraflarını karşılayıcı üst sınır, "C" teriminden hemen sonra belirtilmelidir. Örneğin: CIF ve CIP uygulamalarında, satıcı, sigortalama işini de üstlenip bunun masrafını karşılamak zorundadır. Masrafların karşılıklı olarak paylaşıldığı nokta malların varış yeriyle ilgili olduğundan "C" terimleri çoğu kez hatalı biçimde "varış sözleşmeleri" olarak ele alınmaktadır (Kodlar: CFR, CIF, CPT ve CIP).
(4) Grup D (Varış):
"D"li terimlere göre satıcı malların sınırda veya ithal ülkesi içinde kararlaştırılan yere veya varış noktasına ulaşmasından sorumludur. Satıcı, bu yere malların getirilmesi ile ilgili bütün hasar ve masrafları karşılamalıdır. "D" terimleri, "C" terimlerinden farklı bir nitelik taşımaktadır. Zira, "D" terimlerine göre, malların, üzerinde anlaşmaya varılmış noktaya veya varış yerine ulaşmasından satıcı sorumludur ve malların kararlaştırılan noktaya ulaşmasında ilgili tüm riski ve masrafları, satıcı üstlenmektedir. Dolayısıyla,"C" terimleri "yükleme sözleşmeleri" niteliği taşırken, "D" terimleri "varış sözleşmeleri" durumundadır (Kodlar: DAF, DES, DEQ, DDU ve DDP).
Terimler arasındaki temel benzerlikler ve farklar
"Incoterms 2000" terimleri karşılaştırmalı olarak incelendiğinde "C" grubunda yer alan terimlerin (CFR, CIF, CPT, CIP), diğer gruplardaki terimlerden farklı olarak mala ilişkin hasarların intikali ile masrafların intikali konusunda birbirinden farklı iki nokta kabul ettikleri görülür. Bunlarda hasar, satıcının bulunduğu yerde (yani malların sevk yerinde) alıcıya intikal eder (geminin küpeştesi, ilk taşıyıcıya teslim yeri). Halbuki, masrafların alıcıya intikali ancak uluslararası taşımanın sonunda (yani varma limanı, varma yerinde) gerçekleşir. Bu nedenle "C" grubu terimlerine iki noktalı kayıtlar adı da verilmektedir.
Buna mukabil, diğer gruplardaki terimlerde gerek hasarın gerekse masrafların, satıcıdan alıcıya intikali aynı yer ve zamanda gerçekleşir (tek noktalı kayıtlar). Bu yer, kullanılan terime göre (EXW, FCA, FAS, FOB) satıcının ülkesindedir veya (DAF, DES, DEQ, DDU, DDP) alıcının ülkesinde bulunmaktadır. Bir diğer karşılaştırma, satılan malların teslim yerleri bakımından yapılabilir. "D" grubu terimlerine göre satılan malların teslimi, taşıma işleminin sonunda alıcının ülkesinde gerçekleşir (varma yeri, varma limanındaki gemi, varma limanındaki rıhtım, vb.). Bu itibarla, "D" grubu terimleri, uluslararası satımlardan, varma mahalline yapılan satım sözleşmelerine (arrival contracts) örnek olarak gösterilebilirler. Buna karşılık, diğer gruplardaki terimler gönderme satımı (shipment contracts) niteliğinde olup, satıcı malları teslim borcunu kendi ülkesinde (satıcının işyeri, taşıyıcıya teslim yeri, yükleme limanındaki geminin bordası, yükleme limanındaki gemi, ilk taşıyıcıya teslim yeri, vb.) yerine getirmektedir. Bu anlamda, "F" grubu terimleri ile "C" grubu terimleri arasında bir fark bulunmamaktadır.